Safra Kesesi İltihabı Kolesistit
Safra kesesi iltihabı (akut kolesistit), sıklıkla taşa bağlı sistik kanal tıkanıklığı sonrası gelişen, sağ üst karın bölgesinde sürekli ağrı, ateş, bulantı ve kusma ile kendini gösteren bir tablodur. Belirtiler bazen birkaç saat içinde şiddetlenir ve günlük yaşamı belirgin etkiler. Tanı, klinik bulgular, ultrason ve kan tetkikleriyle konulur. Tedavi yaklaşımı; iltihabın şiddetine (Tokyo kriterleri gibi sınıflamalar dikkate alınarak), hastanın eşlik eden hastalıklarına ve cerrahi riskine göre planlanır. Bu sayfada belirtiler, tanı, tedavi seçenekleri ve dikkat edilmesi gereken acil belirtiler ele alınmaktadır.
Kolesistit; çoğunlukla safra kesesi taşının sistik kanalı tıkamasına bağlı olarak safra kesesinde gelişen iltihaptır. Uzun süren sağ üst karın ağrısı, bulantı, kusma ve ateşle seyredebilir. Tanı muayene, ultrason ve kan tetkikleriyle konur. Tedavi planı; iltihabın şiddeti, hastanın genel durumu ve eşlik eden hastalıklara göre acil veya planlı cerrahi şeklinde belirlenir.
Belirtiler
- Sürekli sağ üst karın ağrısı (>6 saat)
- Ateş, titreme
- Bulantı, kusma
- Sağ omuza vuran ağrı
- Bazı hastalarda sarılık
Neden olur?
Çoğu olguda safra kesesi taşı sistik kanalı tıkayarak safra durağanlığına ve iltihaba yol açar. Taş olmadan da (akalkulöz kolesistit) gelişebilir; özellikle yoğun bakım hastalarında, uzun süre aç kalanlarda ve bazı kronik hastalıklarda görülür.
Tanı nasıl konur?
Fizik muayenede sağ üst karında hassasiyet ve Murphy bulgusu tipiktir. Ultrasonografi safra kesesi duvar kalınlaşması, etrafında sıvı ve taş varlığını gösterebilir. Lökosit ve CRP yüksekliği iltihabı destekler. Şüpheli durumlarda BT veya MRCP eklenebilir.
Hangi tetkikler gerekir?
- Tam kan sayımı, CRP
- Karaciğer fonksiyon testleri, bilirubin
- Amilaz, lipaz
- Karın ultrasonografisi
- Gerekirse BT veya MRCP
Karşılaştırmalı tablo
| Durum | Belirti | Gerekli Tetkik | Olası Yaklaşım | Aciliyet |
|---|---|---|---|---|
| Safra kesesi taşı | Yağlı yemek sonrası ağrı, şişkinlik | USG, kan tetkiki | Takip veya cerrahi | Şikayete göre |
| Kolesistit | Uzun süren sağ üst karın ağrısı, ateş | USG, CRP, lökosit | Acil değerlendirme / cerrahi | Yüksek |
| Koledok taşı | Sarılık, koyu idrar | MRCP, bilirubin | ERCP ± cerrahi | Yüksek |
| Karaciğer kisti | Genelde belirtisiz | USG, BT/MR | Takip veya cerrahi | Düşük–Orta |
| Kist hidatik | Sağ üst karın dolgunluğu, ağrı | USG, BT/MR, seroloji | İlaç ± cerrahi | Orta |
Tedavi seçenekleri
Tedavi; iltihabın şiddetine ve hastanın durumuna göre antibiyotik, damardan sıvı tedavisi ve uygun zamanda cerrahi şeklinde planlanır. Belirli olgularda erken laparoskopik kolesistektomi tercih edilebilir; cerrahi için uygun olmayan hastalarda perkütan drenaj seçeneği değerlendirilebilir.
Ne zaman ameliyat gerekir?
Akut kolesistit tanısı alan hastaların önemli bir kısmında, uygun zamanda cerrahi kararı verilir. Erken cerrahi mi, soğutma sonrası planlı cerrahi mi tercih edileceği; iltihabın şiddeti, hastanın eşlik eden hastalıkları ve ekibin değerlendirmesine göre belirlenir.
Ne zaman acile başvurmalı?
- 6 saatten uzun süren şiddetli karın ağrısı
- Ateş ve titreme
- Sarılık, koyu idrar
- Sürekli kusma
- Bilinç bulanıklığı
Sık Sorulan Sorular
İlgili Sayfalar
İletişim ve Randevu
Mevcut ultrason, MRCP, BT/MR, kan tetkiki veya epikriz bilgilerinizi paylaşarak süreç hakkında bilgi alabilirsiniz. Kesin değerlendirme muayene ve tetkiklerle yapılır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi veya ameliyat kararı yerine geçmez. Size uygun değerlendirme ancak hekim muayenesi ve gerekli tetkikler sonrasında yapılabilir.